روزنامه حمایت/ خدمات پستی؛ چتری برای روستا

آمارها حاکی از این است که در حال حاضر 2/5 میلیارد نفر از جمعیت 6 میلیاردی جهان در روستاها و نقاط دور افتاده کشورهای در حال توسعه زندگی می‌کنند که حدود 40 درصد جمعیت جهان را تشکیل می دهد. در ایران روستا و زندگی روستایی در حال حاضر جمعیتی معادل یک چهارم جمعیت را در خود جای داده است که در سال های گذشته نسبت شهرنشینان و روستاییان تقریبا 50 به50 بود که این نسبت متاسفانه هم اکنون به نسبت 70 به 30 تغییر یافته است و تخلیه روستاها و رشد مهاجرت روستایی ادامه دارد.

از این رو کشور ایران به دلیل جلوگیری از این پدیده رو به گسترش، همگام با بسیاری از کشورهای پیشروی جهان نسبت به توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات روستایی اقدام کرده و تلاش می کند با استفاده از این فناوری خدمات دولتی را به دورترین نقاط کشور منتقل نماید.

به عبارتی خدمات عمومی اجباری ارتباطات و فناوری اطلاعات، الزامی است قانونی که معمولاً بر عهده دولت ها نهاده شده تا امکان استفاده از سرویس های پایه مخابراتی، پستی و فناوری اطلاعات را برای هر یک از آحاد کشور، در هر نقطه فراهم آورد.

شرکت پست جمهوری اسلامی ایران از جمله سازمان های خدمت رسان وفادار و متعهد به روستاییان محسوب می شود که با برخورداری از گسترده ترین شبکه ارتباطی فیزیکی و توزیع مویرگی، خدمات پستی مختلف و گسترده ای را برای تمامی مناطق کشور به ویژه روستاها و نواحی دورافتاده که ارایه خدمات به آنها صرفه اقتصادی کمتری دارد تضمین می نماید .

شبکه پستی کشور با حضور فعال و پررنگ در دفاترICT روستایی که از سال 1384 به همت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تاسیس گردیده از آغاز؛ پیاده سازی دولت الکترونیک را به عنوان یکی از رسالت های مهم خود تعریف نموده و سرویس ها و خدمات خود را به گونه‌ای طراحی کرده که روستائیان نیز بتوانند به آسانی از آن سرویس ها بهرمند شوند و نیازی به حضور فیزیکی آنها در شهرها کمتر باشد.

این شبکه با اعتقاد به این که توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات زیربنای توسعه و ارتقای سطح فعالیت های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی در جوامع شهری و روستایی است، در برنامه چهارم، پنجم و ششم توسعه به توسعه خدمات پستی الکترونیکی در مناطق روستایی توجه جدی نموده است.

به دنبال توسعه همکاری های پستی و تفاهم نامه های امضا شده با وزارتخانه های مختلف، در این دفاتر به موازات خدمات اصلی و پایه پستی که یک تکلیف قانونی است، 34 خدمت سایر نهادها از طریق پیشخوان این دفاتر عرضه می گردد که این خدمات رو به گسترش است.

طی سال های حضور پست در روستاها خدماتی نظیر ثبت نام آزمون های سراسری دانشگاه ها؛ ثبت نام آزمون استخدام ادواری؛ ثبت نام آزمون سراسری دانشگاه آزاد اسلامی؛ خدمات ثبت نام و توزیع قبوض تلفن همراه و ثابت؛ توزیع سیم کارت تلفن همراه؛ ثبت نام و توزیع دفترچه مشمولین آماده به خدمت نظام وظیفه؛ ارایه خدمات گذرنامه ؛ سرویس توزیع گواهی عدم سوء پیشینه؛ خدمات خودرویی؛ ثبت نام جویندگان کار؛ طرح پرداخت حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی؛ قبول شکایات مشمولین قانون کار؛ توزیع کارت ملی؛ تایید یه تحصیلی پایان دوره های تحصیلی؛ توزیع کالا برگ شهری، روستایی و عشایری؛ ثبت نام توزیع کارت هوشمند سوخت ابلاغ احکام قضایی و غیره به روستاییان عزیز عرضه شده است.

با بهره‌گیری از ظرفیت دفاتر خدمات ارتباطات و فناوری اطلاعات روستایی برای ارایه خدمات نیابتی دولتی، علاوه بر این که سازمان‌ها می‌‌توانند خدمات خود را به صورت الکترونیکی به روستاییان عرضه نمایند و  از ترددهای روستاییان به شهرها برای استفاده از خدمات دولتی می کاهد، موجب اشتغال، توسعه منابع انسانی، در دسترس قرار گرفتن اطلاعات برای عموم، کاهش هزینه‏های رفت و آمد، صرفه‌جوئی در وقت روستاییان و پاسخگویی بهینه به نیازهای آنان خواهد گردید.

ترویج دفاتر جامع خدمات رسانی مسلماً گامی موثر در جهت کاهش آلودگی هوا، کاهش هزینه های ملی، افزایش بهره وری و کارایی سازمان های دولتی خواهد بود.

کاهش هزینه های زندگی و اقامت در روستاها از طریق دسترسی آسان به امکانات و خدمات ارایه شده توسط سازمان های مختلف و رونق اقتصادی آن ازدیگر مزایای وجود دفاتر ICT روستایی به شمار می رود.

توسعه خطوط فیزیکی مبادله روستایی یکی از مهم‌ترین خدمات زیربنایی شبکه پستی  است که به منظور تسهیل و تسریع مبادلات پستی روستایی صورت گرفته است ؛این شبکه گسترده که تا دورترین و محروم ترین نقطه کشور  نفوذ یافته است به منظور مدیریت بهتر خطوط ارتباط فیزیکی با 3200 پیمانکار خطوط مبادله روستایی قرارداد همکاری منعقد نموده تا بتواند وظیفه خطیر خدمت رسانی را به بهترین نحو انجام دهد.

نمی توان نقش پست را در طرح های بزرگ ملی توزیع سهام عدالت و ثبت نام یارانه ها در سطح روستاها انکار کرد. در طرح ثبت نام یارانه ها علاوه بر دفاتر، نه هزار گروه سیار پستی در تمام روستاهایی که به اینترنت دسترسی نداشتند حضور یافت و در تکمیل فرم های یارانه روستاییان را یاری نمودند.

 از دیگر برنامه های پست برای دفاتر روستایی ایجاد سرویس وب آگهی است. این سرویس تحت وب با مراجعه مستقیم به سامانهeagahi.post.ir  و ثبت نام در این وبگاه  یا مراجعه به دفاتر  ICTروستایی امکان ثبت،  انتشار، تبلیغ و  معرفی و فروش تولیدات و محصولات روستاییان نظیر محصولات کشاورزی، باغبانی، صنایع دستی و غیره را با استفاده از بستر الکترونیکی و مجازی، در قبال پرداخت هزینه های مربوطه فراهم آورده است.

در واقع فروش محصولات کشاورزی از طریق فضای مجازی ضمن جلوگیری از ترددها و سفرهای هموطنان روستایی به شهرها، می تواند به عنوان یک فرصت استثنایی با حذف واسطه ها رضایت مصرف کننده و تولید کننده را نیز موجب گردد.

نصب و اجرایی کردن نرم افزار وب گردشگری در 10 هزار دفاترICT روستائی از دیگر برنامه های شرکت پست است. این نرم افزار، علاوه بر معرفی جاذبه های گردشگری روستا موجب می گردد تا روستاییان به آسانی از طریق  فضای وب خرید بلیط هواپیما، قطار، اتوبوس و رزرو هتل و غیره را انجام دهند.

بهنگام سازی بانک های اطلاعاتی کد پستی در روستاها به موازات شهرها دیگر فعالیت پست در روستا می باشد که تاکنون حدود 9 میلیون رکورد توسط مامورین کدگذاری پست به روز شده است. در سطح کشور، روستایی یافت نمی شود که بر روی درب مکان های  آن پلاک  کد پستی درج نشده باشد.

اخیراً شرکت پست در اقدامی بزرگ، سامانه تحت وب ارائه خدمات املاک، سیماک، با هدف ایجاد امکان ارائه خدمات دهیاری ها در دفاترICT روستایی ایجاد نموده است.

سیماک زیرساخت قدرتمند نرم افزاری برپایه GIS است که امکان انجام الکترونیکی 62 فرآیند مربوط به ملک را  علاوه بر شهرداری ها در دهداری ها فراهم نموده که آنها را قادر می سازد تا فرآیندهای کاری املاک را به صورت یکپارچه و الکترونیکی مدیریت  و نظارت کنند و روستاییان نیز از مراجعه حضوری به ادارات مربوطه بی­نیاز شوند.

هوشمنـد‏سازی فرآینـدهای املاک، ،محاسبه و پرداخت الکتـرونیکی عوارض ساختمانی، نوسازی و مشاغل، امکان ممیـزی نوین املاک بدون هزینه از طریق دفاترICTمهم ترین مزایای پیاده سازی سیماک در روستاهاست.

توسعه خدمات پیچیده تر از جمله ارایه خدمات مالی با همکاری پست بانک ایران دیگر خدماتی است که شرکت پست آن را برای قشر پرتلاش روستایی پیش بینی کرده است که نتیجه این همکاری خدماتی چون افتتاح حساب های قرض الحسنه، پس انداز، جاری، افتتاح انواع حساب های سپرده سرمایه گذاری، پرداخت وجه از حساب مانده، تسهیلات وام، صدور گواهینامه عدم پرداخت چک، تقاضای عدم پرداخت چک، صدور ضمانت نامه نقدی و غیرنقدی، دریافت قبوض شرکت های خدماتی و ده ها خدمت در باجه های مالی پست عرضه خواهد شد.

اما آنچه در این بین مهم می نماید این است که خدمات وسیعی در کشور در حوزه های گوناگون ناشناخته مانده که نیاز به شناسایی و احصای سازمان ها و نهادهای مختلف داشته که می‌تواند از طریق بستر پست در مناطق دورافتاده به ساکنان عرضه گردد.

به صراحت می توان گفت اگر کارکرد و کارایی پست در تعاملات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی بر همگان به ویژه سازمان ها و نهادها به روشنی مشخص گردد به طوری که آنها بتوانند از طریق مشارکت با شرکت پست و استفاده از زیرساخت ها و ظرفیت های گسترده این شبکه فراگیر، خدمات خود را در روستاها و مناطق کمتر توسعه یافته به ویژه از طریق دفاتر ICTروستایی عرضه نمایند شاهد توسعه پایدار روستاها، کاهش شکاف دیجیتالی و زندگی بهتر، بهره ورتر و آسوده تر روستاییان عزیز در زیر چتری از خدمات متنوع دولتی خواهیم بود.

اکرم امینیان کارشناس ارتباطات دفتر روابط عمومی پست